Føroyakletturin / Førjakletturin

Føroyakletturin / Førjakletturin

Klettur

Frágreiðing

Funningsfólk kalla hetta økið Føroyar. Ein funningsmaður, f. 1895, visti at siga frá teimum gomlu, at teir plagdu at royna eftir reyðfiski Úti undir Føroyum, og tað hevði hann eisini mangan gjørt sjálvur.

“Ein fýrakantaður klettur á helluni – stutt innan fyri Ánna á Føroyaklettinum. Navnið sigst ganga heilt aftur til landnámstíðina. Føroyar: Funningsmenn nevna økið her rundanum fyri Føroyar, men hetta navnið er ikki so væl kent við Gjógv. Grundin er óivað tann, at funningsmenn í allar tíðir hava róð út og inn eftir fjørðinum og tessvegna eru staðkendari fram við landinum enn gjáarmenn. Ein gamal funningsmaður tók soleiðis til: “Viðhvørt plagdu vit at royna eftir reyðfiski Úti undir Føroyum.” Hann legði aftrat, at var talan um eitthvørt uppi á landi, so varð sagt Úti á Føroyum.”
– Sunda Kommuna

Í Funningi hevur navnið Føroyar verið brúkt um økið uttarlaga á Funningsfirði. Sambært frásagnum frá eldri funningsfólki varð navnið brúkt bæði um sjóøkið og um lendið har úti. Staðarnavnið verður mett at vera sera gamalt og verður í staðbundnum frásagnum sett í samband við landnámstíðina og søgurnar um Grím Kamban. Nøvnini í økinum verða hildin at vera ein týðandi partur av føroyska mentanararvinum og vísa á gamlar siðir og søguligar frásagnir.

Les meir um Grímur Kamban HER.

Upprunin til navni

Navnið Førjaklettur (Føroyaklettur) er knýtt at teimum fyrstu fólkunum, sum komu til Føroyar. Sambært frásøgnini um landnám varð fyrsta landsetan gjørd í Funningslíð, har sett var niður á einum staði, sum teir nevndu Føroyakletturin. Navnið merkir eitt týðandi stað, har land varð “funnið”, og er eitt av gomlu staðarnøvnunum, sum speglar hvussu Føroyar fyrst vórðu nevndar og settar í samband við landnám.

Søgan sigur, at írskir munkar vóru her fyrst, men vórðu rikin burtur av víkingum (Dicuil, uml. 825). Grímur Kamban sigst hava komið í land í Funningi um somu tíð. Í frásagnum verður nevnt Føroyakletturin og áin 𝐅ø𝐫𝐣á / 𝐅𝐞𝐫𝐣á. – og økið varð kallað Føroyar.

“Navnið Føroyar er samansett av tveimum orðum … fyrri liðurin hevur verið tulkaður sum orðið fær fyri seyð.”
– Mortensen, Mortensen, Joensen & Sølvará, trap.fo

Navnið Føroyar er kent frá miðøldini og finst í fleiri eldri staviháttum. Vanligasta tulkingin er, at navnið stavar frá norrøna orðinum fær (seyður) saman við oyar, sostatt “seyðaoyggjarnar”. Hetta verður eisini sett í samband við frásagnir um nógv seyðahald í oyggjunum í gomlum tíðum.

Aðrar tulkingar hava eisini verið nevndar. Summir granskarar hava skotið upp, at navnið kann hava samband við gæliska orðið fearann, sum merkir “land”. Henda tulkingin verður sett í samband við eina møguliga keltiska fortíð í Føroyum, hóast ósemja framvegis er um, hvussu sannførandi hon er. Tað er tí ikki full semja um upprunan til navnið Føroyar.